โบราณสถานวัดบ้านน้อย

โบราณสถานวัดบ้านน้อย  ตั้งอยู่ที่ตำบลดอนเจดีย์  อำเภอพนมทวน  จังหวัดกาญจนบุรี โบราณสถานแห่งนี้มีสิ่งสำคัญได้แก่  วิหาร  เจดีย์  กำแพงแก้ว  และซุ้มประตูที่มีเฉพาะด้านติศตะวันออกและทิศใต้

วิหาร  ของโบราณสถานวัดบ้านน้อยเป็นอาคารทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าก่ออิฐสอปูน  ด้านหน้ามีประตู ๑  ประตู  ส่วนผนักอีก ๓ ด้านก่อเป็นผนังทึบ

เจดีย์ราย  อยู่ด้านหน้าของวิหาร ๔ องค์ และด้านทิศใต้ ๑ องค์ เป็นเจดีย์ที่มีองค์ระฆังเป็นทรงกลม แต่มีลักษณะพิเศษ คือ  มีส่วนเอวคอดและยอดผายออก ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของงานช่างพื้นถิ่นในแถบยังหวัดกาญจนบุรี  นอกจากนี้ยังปรากฏเจดีย์รายอีกหลายองค์ที่มีสภาพชำรุดเหลือเฉพาะฐาน

ซุ้มประตู เป็นทรงปราสาทยอดจัตุรมุข  ที่มีช่องทางเข้าเป็นรูปกลีบบัว เป็นสถาปัตยกรรมที่รับอิทธิพลจากตะวันตก  ซึ่งนิยมก่อสร้างกันมากให้สมัยอยุธยาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนานายณ์มหาราชเป็นต้นมา  สอดคล้องกับลวดลายปูนปั้นประดับในส่วนชั้นซ้อนลดที่มีบัวหัวเสาเป็นแบบกลีบยาว หรือบัวแวง ตลอดจนเครื่องลำยองปูนปั้น  ซึ่งเป็นงานศิลปกรรมในสมัยอยุธยาตอนปลาย

กรมศิลปากร  ดำเนินการขุดแต่งและบูรณะโบราณสถานแห่งนี้ ตั้งแต่ปี  พ.ศ. ๒๕๕๒-๒๕๕๔ โดยเป็นการบูรณะเสริมความมั่นคงและรักษาสภาพรูปแบบเดิมของโบราณสถานไว้เป็นสำคัญ  ทั้งนี้ได้ดำเนินปฏิสังขรณ์กำแพงแก้ว เจอีย์หมายเลข ๔ และเจดีย์หมายเลข ๕ ตามหลักฐานที่ปรากฏในภาพถ่ายเก่าก่อนที่เจดีย์ทั้ง ๒ องค์นี้จะพังลง